Bülten 5 · Gönderi 3
Aydınlatma, KVKK’nın en görünür yükümlülüğü; VERBİS ise çoğu işletmenin yanlış değerlendirdiği sicil kaydıdır.
Aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun en temel ve en sık denetlenen yükümlülüğüdür. VERBİS ise belirli büyüklüğün üzerindeki veri sorumlularının kayıt yaptırması gereken sicildir.
Bu yazıda aydınlatma metninin içeriğini ve niteliklerini, VERBİS kayıt yükümlülüğünü ve istisna kriterlerini, 2026 yılı idari para cezası aralıklarını ve ilgili kişi başvurularının nasıl yönetileceğini ele alıyoruz.
Aydınlatma Yükümlülüğü: Kime, Ne Zaman, Nasıl?
KVKK Md. 10 uyarınca veri sorumlusu, kişisel veriler elde edilirken ilgili kişiyi aydınlatmakla yükümlüdür.
Aydınlatma Metninde Bulunması Gereken Bilgiler
Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği
Kişisel verilerin hangi amaçla işleneceği
İşlenen kişisel verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği
Kişisel veri toplamanın yöntemi ve hukuki sebebi
İlgili kişinin KVKK Md. 11’deki hakları
Aydınlatma, veri işleme faaliyetinden önce veya en geç veri elde edilirken yapılmalı; yazılı, elektronik veya sözlü her ortamda yerine getirilebilir, ancak yapıldığının ispat edilebilmesi gerekir.
İyi Bir Aydınlatma Metni
Açık, sade ve anlaşılır: Hukuki jargondan arındırılmış, ilgili kişinin gerçekten anlayabileceği biçimde yazılmalıdır.
Somut veri kategorileri ve amaçlar: ‘Hizmet kalitesinin artırılması’ gibi genel ifadeler yerine işlenen veri ve işleme amacı net yazılmalıdır.
Hukuki sebep belirtilmeli: Her işleme faaliyeti için hangi işleme şartına dayanıldığı gösterilmelidir.
Açık rıza metniyle iç içe olmamalı: Aydınlatma ayrı, açık rıza (gerekiyorsa) ayrı metin olmalıdır.
İşletmeye özgü olmalı: Başka bir şirketin metni kopyalanmamalıdır.
Güncel tutulmalı: Yeni bir işleme faaliyeti (örneğin yeni kamera sistemi, yeni e-ticaret altyapısı) ortaya çıktığında metin güncellenmelidir.
VERBİS: Kimler Kayıt Yaptırmak Zorunda?
VERBİS (Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi), veri sorumlularının kayıt yaptırdığı ve işleme faaliyetlerini bildirdiği sicildir. Kayıt yükümlülüğü büyüklük kriterlerine bağlıdır.
Kayıt Yükümlülüğünden İstisna Kriterleri
Yıllık çalışan sayısı 50’den az ve yıllık mali bilanço toplamı 100 milyon TL’den az olan, ana faaliyet konusu özel nitelikli veri işleme olmayan veri sorumluları kayıt yükümlülüğünden istisnadır.
Ana faaliyet konusu özel nitelikli veri işleme olanlar için, 04.09.2025 tarihli ve 2025/1572 sayılı Kurul Kararı ile yıllık çalışan sayısı 10’dan az ve mali bilanço toplamı 10 milyon TL’den az olanlar da istisna kapsamına alınmıştır.
Kriterlerin Uygulanması (2025/2393)
25.12.2025 tarihli ve 2025/2393 sayılı Kurul Kararına göre, bilanço esasına göre defter tutan veri sorumluları bakımından çalışan sayısı ve mali bilanço kriterleri birlikte aranır. Bilanço esasına göre defter tutmayanlar bakımından yalnızca yıllık çalışan sayısı kriteri esas alınır. ‘Mali bilanço toplamı’ ciro değil, vergi beyannamesine ekli bilançodaki toplam tutardır.
Tekstil İşletmeleri İçin Not
Çalışan sayısı 50’nin altında olsa bile, yüksek stok ve alacak nedeniyle bilanço toplamı 100 milyon TL’yi aşan bir şirket kayıt yükümlüsü olabilir. Kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesiyle sonradan yükümlü hâle gelen veri sorumlularının kayıt süresi 30 gündür; bu süre izlenmelidir.
VERBİS Kaydında Neler Bildirilir ve Yaptırımlar
VERBİS’e kayıtta veri sorumlusu ve irtibat kişisi bilgileri, işlenen kişisel veri kategorileri, işleme amaçları, veri aktarılan alıcı grupları, yurt dışına aktarım, saklama süreleri ve alınan teknik-idari tedbirler bildirilir. Bildirimler, saklama ve imha politikası ve veri envanteri ile uyumlu olmalıdır.
2026 Yılı İdari Para Cezaları
Tutarlar 6698 sayılı Kanun’un 18. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir. 2026 için oran %25,49’dur (27.11.2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmî Gazete). Bir sonraki yılın tutarları için yeni yeniden değerleme oranı takip edilmelidir.
İlgili Kişi Başvuruları
Çalışan, müşteri veya aday, KVKK Md. 11 uyarınca veri sorumlusuna başvurarak haklarını kullanabilir.
İlgili Kişinin Hakları
Kişisel verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme ve bilgi talep etme
İşlenme amacını ve amaca uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme
Yurt içinde veya yurt dışında aktarıldığı üçüncü kişileri bilme
Eksik veya yanlış işlenmişse düzeltilmesini isteme
Silinmesini veya yok edilmesini isteme
Otomatik sistemlerle analiz sonucu aleyhine bir sonuç çıkmasına itiraz etme; zarara uğraması halinde zararın giderilmesini talep etme
Başvuru kanalı: Yazılı, KEP, güvenli elektronik imza veya Kurul’un belirlediği diğer yöntemlerle başvuru alınabilmesi için bir başvuru prosedürü oluşturulmalıdır.
Cevap süresi: Veri sorumlusu başvuruya en geç 30 gün içinde cevap vermelidir. İşlem ayrıca bir maliyet gerektiriyorsa Kurul’ca belirlenen tarife üzerinden ücret talep edilebilir.
Şikâyet yolu: Cevabı yetersiz bulan veya cevap alamayan ilgili kişi, Kurul’a şikâyette bulunabilir. Bu aşamada işletmenin başvuru kayıtları ve cevap yazıları delil niteliği taşır.
Hukuki Danışmanlık Alın
Konuyla ilgili somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla, Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte olan mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.