Bülten 4 · Gönderi 3
Tescil markayı sonsuza dek korumaz. Süresinde yenilenmeyen ve kullanılmayan marka, sahibinin elinden sessizce çıkabilir.
Marka hakkı bir kez alınıp unutulacak bir hak değildir. Süresinde yenilenmeli, ciddi biçimde kullanılmalı ve sicilde güncel tutulmalıdır.
Bu yazıda koruma süresini ve yenilemeyi, 5 yıllık kullanma yükümlülüğünü, 10 Ocak 2024’ten itibaren TÜRKPATENT önünde yürütülen idari iptal sürecini ve marka portföyünün yönetimini ele alıyoruz.
Koruma Süresi ve Yenileme
Temel Kural
Koruma süresi: başvuru tarihinden itibaren 10 yıl
Süre, 10’ar yıllık dönemlerle yenilenebilir
Süresinde yenilenmeyen marka hakkı sona erer
Yenileme başvurusu koruma süresinin bitiminden önce yapılır; süre kaçırılırsa belirli bir ek süre içinde ve ek ücretle yenileme imkânı tanınır. Bu sürelerin ve ücretlerin güncel hâli TÜRKPATENT tarifesinden ve SMK Uygulama Yönetmeliği’nden teyit edilmelidir.
Takvim Zorunluluğu
Yenileme takvimini tek bir kişiye veya hatırlatmaya bağlamayın. Çok sayıda markası olan işletmelerde, her markanın bitiş tarihi, sınıfı ve yenileme sorumlusu kayıt altına alınmalıdır. Süresinde yenilenmeyen marka, ayrıca bir iptal davasına gerek kalmadan hükmünü yitirir.
Kullanma Zorunluluğu: Ciddi Kullanım
SMK Md. 9 uyarınca tescilli marka, tescilden itibaren 5 yıl içinde tescil edildiği mal ve hizmetler bakımından Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmalıdır.
Son Anda Yapılan Kullanım
5 yıllık sürenin bitimine yaklaşıldığında yapılan göstermelik kullanım ciddi kullanım sayılmaz. Ayrıca iptal talebinin sunulmasından önceki üç ay içinde başlayan veya yeniden başlayan kullanımlar da kural olarak dikkate alınmaz.
Kullanmama Nedeniyle İptal ve Kullanım İspatı
10 Ocak 2024’ten itibaren kullanılmayan markaların iptali, mahkemeler yerine doğrudan TÜRKPATENT önünde, idari yolla talep edilmektedir.
İptal başvurusu: Tescilden itibaren 5 yıl içinde ciddi biçimde kullanılmayan veya 5 yıl kesintisiz kullanılmayan marka için, ilgili kişi TÜRKPATENT’e iptal talebinde bulunur.
Kısmi iptal: Marka tescilli mal/hizmetlerin yalnızca bir kısmı için kullanılmışsa, kullanılmayan mal ve hizmetler bakımından kısmi iptal kararı verilebilir.
Sonuç: İptal kararı kural olarak geleceğe etkilidir; karara karşı dava yolu açıktır.
Kullanım ispatı savunması: Tecavüz davalarında, yayına itirazlarda ve hükümsüzlük davalarında karşı taraf, markanın son 5 yıl içinde ciddi biçimde kullanıldığının ispatını isteyebilir.
Tekstilde Özel Risk
Çok sayıda alt marka, sezonluk koleksiyon markası veya ‘ileride kullanırız’ diye tescil ettirilmiş yedek marka, 5 yıl sonunda en kolay iptal edilen markalardır. Kullanılmayan markaların portföyden ayıklanması veya fiilen kullanılması gerekir.
Devir, Lisans ve Fason Kullanımı
Marka başkasına kullandırıldığında veya devredildiğinde, yazılı şekil ve sicil işlemleri hak kaybını önler.
Marka hakkı üzerindeki hukuki işlemler (devir, lisans, rehin) yazılı şekle tabidir (SMK Md. 148). Sicile kayıt ise özellikle üçüncü kişilere karşı korunma bakımından önem taşır. Tekstil sektöründe lisanslı üretim, franchise ve fason üretim ilişkilerinde markanın kullanımı mutlaka sözleşmeyle düzenlenmelidir.
Lisansın kapsamı (ürün, bölge, süre, inhisari olup olmadığı) açıkça yazılmalıdır.
Lisans verenin kalite kontrol hakkı ve etiket/ambalaj standartları belirlenmelidir.
Fason üreticinin, markalı ürünü yalnızca sipariş miktarı kadar üretmesi, fazla üretimi ve etiketleri imha veya iade etmesi sözleşmeye bağlanmalıdır.
Lisans veya devir, sicile kaydettirilerek üçüncü kişilere karşı güvenceye alınmalıdır.
Marka Portföyünü Yönetmek
Envanter çıkarın: Her marka için sınıf, tescil/başvuru tarihi, bitiş tarihi, kullanım durumu ve sorumlu kişiyi kaydedin.
Kullanım delili arşivi tutun: Fatura, etiket, katalog, mağaza ve çevrim içi satış sayfası görüntüleri gibi kullanım delillerini yıllara göre saklayın.
Kullanılmayan markaları değerlendirin: Kullanılmayacaksa yenilemeyin; kullanılacaksa 5 yıllık süreyi izleyin.
Sicil bilgilerini güncel tutun: Unvan, adres veya sahip değişikliklerini TÜRKPATENT’e bildirin.
Bülteni izleyin: Benzer başvurulara süresi içinde itiraz edebilmek için düzenli izleme yapın.
Hukuki Danışmanlık Alın
Konuyla ilgili somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla, Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte olan mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.